“Cehrilik Lalesi tükeniyor”

Yozgat’ın tanıtımını yaparken Cehrilik Lalesi’nden söz etmeden geçemeyiz. Yozgat’a özgü endemik bitki türlerinden biri olan Cehrilik Lalesi, sınırlı bir bölgede yetişen ve şehrimizin en önemli doğal değerlerinden biridir.

Google’da kısa bir arama yaptığınızda, Türkiye Kültür Portalı’nda şu bilgilere rastlarsınız.

“Cehrilik Yaylası, Yozgat-Boğazkale (Hattuşa) yolu üzerinde, Yozgat’a 2 kilometre uzaklıktadır. Gelin Kayası ve yabani laleleriyle ünlüdür. İlkbaharda açmaya başlayan laleler, yaz boyunca Cehrilik’e apayrı bir güzellik katar. Halk arasında ‘Laleler Ülkesi’ olarak bilinen Hollanda’ya buradan lale tohumları götürüldüğü söylenmektedir.”

Yozgat Belediyesi de bir dönem Cehrilik Lalesi’nin tanıtımına katkı sağlamak amacıyla lale kolonyası üretmişti. Çünkü bu çiçek sadece bir bitki değil, aynı zamanda Yozgat’ın simgelerinden biridir.

Mayıs ayında açmaya başlayan ve haziran ayında solan Cehrilik Laleleri’ni görmek için her yıl çok sayıda insan bölgeye gidiyor. Fotoğraf ve videolar çekiliyor, sosyal medyada paylaşılıyor. Gazeteci meslektaşlarımız haberler yapıyor. Ulaşım şartları çok elverişli olmasa da vatandaşlar, bölgeye piknik yapmak ve bu doğal güzelliği görmek için akın ediyor.

Ancak madalyonun bir de üzücü tarafı var. Cehrilik Lalesi’nin koruma altında olduğu söyleniyor. Fakat bugüne kadar bu koruma statüsüne ilişkin kamuoyuna açık, somut bir belge ya da bilgilendirme görebilmiş değiliz. Jandarma ekipleri bölgede denetim yaparak lalelerin koparılmasını ve zarar verilmesini önlemeye çalışıyor. Bu önemli bir görevdir. Ancak asıl tehlike insanlardan değil, doğal ortamdan kaynaklanıyor.

Bugün bölgede yaklaşık 3-4 dönümlük alanda yoğun olarak açan laleler; dağ armudu, alıç, kuşburnu ve diğer çalı türü bitkilerin arasında yaşam mücadelesi veriyor. Bu baskın bitki örtüsü her geçen yıl daha fazla yayılıyor, lalelerin güneş almasını engelliyor ve yaşam alanlarını daraltarak yok olmalarına neden oluyor.

Yozgat Valiliği, Yozgat Belediyesi ve özellikle Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürlüğü yetkilileri bu alanı ne kadar yakından takip ediyor? Bölgedeki lalelerin korunması ve çoğaltılması için bugüne kadar hangi çalışmalar yapıldı? Bundan sonra hangi çalışmalar yapılacak?

Sahada gözle görülür bir çalışma görmek ne yazık ki mümkün değil. Burada yapılması gerekenler bellidir. Öncelikle baskın bitki örtüsünün kontrol altına alınması gerekmektedir.

Kent için önemli bir değer olan Cehrilik Lalesi’nin gelecek nesillere aktarılması için kurumlar üzerine düşen görevi yerine getirmelidir. Bozok Üniversitesi Ziraat Fakültesi, diğer kurumlarla iş birliği yaparak bu bitkinin doğal ortamında çoğalmasını sağlamalıdır.

Laleler çoğaltılıp Cehrilik bölgesinin tamamına yayıldığında, Çekerek Lavanta Bahçesi gibi Yozgat’ın yeni bir cazibe merkezi ortaya çıkacaktır.

Cehrilik Lalesi “beni koruyun” diye sessiz bir çığlık atıyor; ancak ne duyan var ne de gören. Endemik türler kaybedildikten sonra geri getirilmeleri oldukça zordur. Bu nedenle Cehrilik Lalesi için bugün yapılacak çalışmalar, yarın çok geç olmadan bu doğal mirasın korunmasını sağlayacaktır. Bu yalnızca bir çevre meselesi değil, aynı zamanda Yozgat’ın tarihine ve doğal zenginliklerine sahip çıkma meselesidir.

Türkiye’nin birçok şehri sahip olduğu doğal değerleri markalaştırmak için büyük çaba harcarken, Yozgat’ın kendi adına tescilli sayılabilecek bu değeri göz göre göre yok olmamalıdır.

Bölge halk arasında “cehirlik” olarak adlandırılıyor. Rahmetli Yılmaz Göksoy Hoca, bölgede eskiden kökü ip boyamada kullanılan cehri bitkisinin yetiştiğini ve bu nedenle bölgeye Cehrilik dendiğini, isminin “cehirlik” değil “Cehrilik” olduğunu söylerdi. Bunu da bir dipnot olarak hatırlatmak istedim.