Yozgat’ta köylerin sessizliği her geçen yıl biraz daha derinleşiyor. Türkiye’de yoğun göç veren iller arasında üst sıralarda yer alan Yozgat’ta, genç nüfusun iş ve gelecek umuduyla büyükşehirlere göç etmesi kırsal yaşamı da doğrudan etkiliyor. Bir zamanlar gençlerin, çocukların ve üretimin hareketlendirdiği köylerde bugün tarımın yükü büyük ölçüde yaşlıların omuzlarında. Tarlalar ekilip biçilmeye devam etse de üretimi sürdürecek gençlerin azalması, Yozgat köylerinin geleceğine ilişkin kaygıları artırıyor.

Gençler şehirlere göçüyor, tarlalar yaşlanan nüfusun omuzlarında kalıyor. Artan mazot, gübre, yem ve üretim maliyetleri karşısında zorlanan Yozgatlı çiftçi toprağını terk etme noktasına gelirken, köylerde 50-70 yaş aralığındaki nüfusun ağırlığı kırsal yaşamın geleceğine ilişkin endişeleri artırıyor.
Bir zamanlar üretimin, bereketin ve kalabalık aile yaşamının merkezi olan Yozgat köyleri, bugün sessiz bir değişim ve dönüşüm yaşıyor. Tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlayan aileler artan maliyetlerle mücadele ederken, genç kuşakların eğitim ve iş bulma umuduyla şehirlere yönelmesi köylerdeki nüfus yapısını da değiştiriyor. Tarlada çalışacak, hayvanların bakımını üstlenecek ve üretimi geleceğe taşıyacak gençlerin azalması, kırsal yaşamın en önemli sorunlarından biri olarak öne çıkıyor.
Yozgat’ın 13 ilçesi ve yüzlerce köyünde tarım ve hayvancılık yüzyıllardır temel geçim kaynakları arasında yer alıyor. Ancak son yıllarda üretim maliyetlerinin yükselmesi, kırsalda yaşam koşullarının zorlaşması ve genç nüfusun şehir merkezlerine ya da büyükşehirlere göç etmesi, köylerin geleceğini tartışmaya açıyor.
MAZOT, GÜBRE, YEM DERKEN ÜRETİMİN YÜKÜ AĞIRLAŞIYOR
Çiftçinin üretim yapabilmesi için ihtiyaç duyduğu mazot, gübre, tohum, zirai ilaç ve sulama giderleri her geçen dönemde üretim planlamasını daha da zorlaştırıyor. Hayvancılıkla uğraşan üreticiler ise yem, veterinerlik hizmetleri, ilaç, bakım ve işçilik giderleriyle karşı karşıya kalıyor.
Üretici, tarlasını ekebilmek ve hayvanlarının bakımını sürdürebilmek için daha fazla harcama yapmak zorunda kalırken, elde ettiği ürünün satışından sağladığı gelirin bu maliyetleri karşılayıp karşılamadığı önemli bir soru haline geliyor.
Özellikle küçük aile işletmeleri açısından bu tablo daha ağır hissediliyor. Büyük işletmelerin sahip olduğu ekonomik imkânlara sahip olmayan küçük üreticiler, artan giderler karşısında üretim alanlarını daraltabiliyor, hayvan varlıklarını azaltabiliyor veya faaliyetlerini tamamen sonlandırabiliyor.
Yozgat’ta tarımsal üretim yapan bazı çiftçilerin hububat ekim alanlarını daraltarak yem bitkilerine yönelmesi de üreticinin değişen ekonomik koşullara göre üretim tercihini yeniden şekillendirdiğini gösteriyor.
GENÇLER KÖYLERDEN AYRILIYOR, ÜRETİM YAŞLANIYOR
Köylerdeki en önemli sorunlardan biri de genç nüfusun giderek azalması. Eğitim, iş ve daha iyi yaşam koşulları arayışıyla köylerinden ayrılan gençler, şehirlerde yeni bir hayat kurmaya çalışıyor.
Köylerde kalan nüfusun önemli bölümünü ise orta ve ileri yaş grubundaki vatandaşlar oluşturuyor. Sahadan yansıyan gözlemlerde birçok köyde yaşayanların yaş aralığının 50-70 bandında yoğunlaştığı ifade ediliyor. Bazı yerleşimlerde bu yaş dağılımının daha da yukarı çıktığı görülüyor.
Gençlerin köylerden ayrılması yalnızca nüfusun azalması anlamına gelmiyor. Aynı zamanda tarımsal bilgi ve tecrübenin yeni kuşaklara aktarılmasını, hayvancılığın devamlılığını ve aile işletmelerinin geleceğini de etkiliyor.
Bugün birçok köyde üretimin yükünü ileri yaştaki çiftçiler taşıyor. Sabahın erken saatlerinde hayvanların bakımını yapan, tarlasına giden, ekim ve hasat dönemlerinde çalışan bu insanlar, yılların birikimiyle üretimi ayakta tutmaya çalışıyor. Ancak ağır çalışma koşulları ve artan maliyetler karşısında bu düzenin ne kadar sürdürülebileceği belirsizliğini koruyor.
HAYVANCILIKTA GENÇ ELLERİN EKSİKLİĞİ HİSSEDİLİYOR
Yozgat’ın önemli geçim kaynaklarından biri olan hayvancılık da genç nüfusun azalmasından etkileniyor. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği, yılın 365 günü devam eden emek ve bakım gerektiriyor.
Hayvanların beslenmesi, ahırların temizliği, otlatma, sağım ve diğer günlük işler ciddi bir iş gücü gerektiriyor. Genç nüfusun köylerden ayrılmasıyla bu işlerin yükü daha az sayıda insanın omuzlarına kalıyor.
Özellikle çoban bulma ve iş gücü temininde yaşanan güçlükler, küçük ve orta ölçekli hayvancılık işletmelerini zorluyor. Yem fiyatlarının yükselmesi de bu sorunlara eklendiğinde, hayvan yetiştiriciliğinin ekonomik sürdürülebilirliği daha fazla önem kazanıyor.
Hayvancılığın gerilemesi ise yalnızca üreticiyi değil, süt, et ve diğer hayvansal ürünlerin üretim zincirini de etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
KÖYLERDE SADECE NÜFUS DEĞİL, GELECEK DE AZALIYOR
Köylerdeki değişimin bir başka boyutunu sosyal yaşam oluşturuyor. Gençlerin ayrılmasıyla kalabalık aile yapıları küçülüyor, bazı evler yılın büyük bölümünde boş kalıyor. Çocuk seslerinin azaldığı, okul çağındaki nüfusun seyrekleştiği, sosyal hareketliliğin gerilediği yerleşimlerde köy yaşamı giderek daha sakin bir yapıya bürünüyor.
Bu durum zamanla köylerdeki sosyal dayanışmayı, geleneksel üretim kültürünü ve kuşaklar arası bağı da etkiliyor.
Eskiden birden fazla ailenin birlikte yürüttüğü tarımsal faaliyetler, bugün daha az sayıda insanın emeğiyle sürdürülmeye çalışılıyor. Gençlerin köyden ayrılmasıyla birlikte yalnızca iş gücü değil, gelecekte üretimi devralacak kuşaklar da azalıyor.
YOZGAT’IN 555 KÖYÜNDE ÜRETİMİN GELECEĞİ NE OLACAK?
İl genelinde 555 köyü bulunan Yozgat’ta Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı çiftçi sayısı 44 bin 701 olarak belirtiliyor. Bu rakamlar, tarımın Yozgat ekonomisi ve kırsal yaşamı açısından taşıdığı önemi ortaya koyuyor.
Ancak asıl mesele, bu üretim gücünün gelecek yıllarda kimler tarafından sürdürüleceği.
Gençlerin yeniden tarım ve hayvancılığa yönelmesi, kırsalda yaşamın ekonomik açıdan cazip hale gelmesi, üreticinin maliyet yükünün hafifletilmesi ve aile işletmelerinin desteklenmesi bu noktada önem kazanıyor.
Genç çiftçilere yönelik teşvikler, uygun finansman imkânları, tarımsal mekanizasyon, modern hayvancılık yatırımları, sulama altyapısının geliştirilmesi ve ürünlerin değerinde pazarlanması, kırsal yaşamın sürdürülebilirliği açısından öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor.
EN BÜYÜK SORU: KÖYLERDE ÜRETİMİ KİM SÜRDÜRECEK?
Yozgat’ta köylerden şehirlere uzanan göç, yalnızca insanların yaşadıkları yeri değiştirmesi olarak görülmemeli. Bu hareketlilik, tarımsal üretimin geleceğini, hayvancılığın devamlılığını ve kırsal kültürün korunmasını da yakından ilgilendiriyor.
Bugün köylerde toprağını işlemeye, hayvanını yetiştirmeye ve üretmeye devam eden vatandaşların önemli bir bölümü yılların emeğini geleceğe taşımaya çalışıyor. Ancak gençlerin üretimden uzaklaşması ve yaşlanan kırsal nüfus, bu emeğin gelecekte kimlere devredileceği sorusunu gündeme getiriyor.
Yozgat’ın köylerinde asıl mesele yalnızca boşalan evler değil; ekilmeyi bekleyen tarlalar, azalan hayvan varlığı, üretimden uzaklaşan gençler ve geleceğe dair büyüyen belirsizlik. Köylerde hayat sessizce değişiyor. Bugün sorulması gereken soru ise çok açık: Yarın Yozgat’ın tarlalarını kim ekecek, hayvanlarını kim yetiştirecek, üretimi kim sürdürecek?