Şirket aracında sigortasız şoföre yeni dönem

Trafik denetimlerinde şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan sigortasız sürücüler nedeniyle işverenlere otomatik ceza uygulanması sona eriyor. Yeni uygulamayla sürücü ile araç sahibi arasındaki akrabalık, arkadaşlık ve emanet araç ilişkisi de araştırılacak.

Şirket üzerine kayıtlı ticari araçları kullanan sigortasız sürücülere yönelik SGK uygulamasında önemli değişikliğe gidildi. Daha önce trafik polislerinin düzenlediği tutanaklar üzerinden işlem yapılırken, yeni düzenlemeyle sürücü ile araç sahibi arasındaki ilişkinin ayrıntılı biçimde incelenmesi esas alınacak.

2021 yılından bu yana Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile İl Emniyet Müdürlükleri arasında yürütülen kayıt dışı istihdamla mücadele çalışmaları kapsamında, ticari araç sürücülerinin sigortalılık durumları trafik kontrollerinde sorgulanıyordu. Şirket adına kayıtlı bir aracı kullanan kişinin SGK kaydının bulunmaması halinde hazırlanan tutanaklar kuruma gönderiliyor, işveren hakkında kayıt dışı işçi çalıştırma gerekçesiyle idari para cezası uygulanabiliyordu.

Yeni düzenlemeyle birlikte bu süreçte önemli bir ayrıntı dikkate alınacak. Sürücü ile araç sahibi arasında geçmişte herhangi bir işçi-işveren ilişkisi ve SGK kaydı bulunmuyorsa yalnızca trafik tutanağına dayanılarak otomatik ceza kesilmeyecek.

Bu durumda tutanaklar doğrudan SGK denetmenlerine gönderilecek. Denetmenler hem sürücünün hem de araç sahibinin ifadelerine başvurarak aralarındaki ilişkinin niteliğini araştıracak. Akrabalık, arkadaşlık veya aracın geçici olarak emanet verilmesi gibi durumlar değerlendirilecek. Yapılacak inceleme sonucunda hazırlanacak rapora göre işlem uygulanacak.

AKRABALIK VE ARKADAŞLIK İLİŞKİSİ DE İNCELENECEK

Yeni uygulamayla özellikle aile bireylerinin veya arkadaşlarının şirket araçlarını geçici olarak kullanması nedeniyle ortaya çıkabilecek mağduriyetlerin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Böylece her sigortasız sürücü doğrudan şirket çalışanı kabul edilmeyecek, fiili çalışma ilişkisi araştırılacak.

Düzenlemede sigortalı çalışmanın tespitine ilişkin bazı esaslar da yeniden belirlendi. Aynı işyerinde fiilen çalışıldığına dair birden fazla bilgi ve belgenin SGK’ya ulaşması halinde en eski tarihli tespit, işe giriş tarihi olarak kabul edilecek. Aynı ay ve sonraki aylarda yapılan tespitler üzerinden hizmet günleri hesaplanacak. Çalışma ilişkisi kısmi süreli olarak değerlendirilecek. Arada tespit bulunmayan bir aydan sonra gelen ilk tespit ise yeni bir işe giriş olarak kabul edilecek.

İŞVERENE UYGULANAN CEZALAR DİKKAT ÇEKİYOR

Ticari aracında kayıt dışı işçi çalıştırdığı tespit edilen şirketlere, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102’nci maddesi kapsamında farklı kalemlerde idari para cezaları uygulanıyor.

Verilen tutarlara göre işverenleri bekleyen cezalar şöyle sıralanıyor:

İşe giriş bildirgesinin süresinde verilmemesi halinde 66 bin 60 lira,

Aynı durumun bir yıl içinde tekrarlanması halinde her sigortasız işçi için 198 bin 180 lira,

Sigortasız işçinin aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilmemesi nedeniyle her ay 66 bin 60 lira,

İşçinin ücret bordrosunda gösterilmemesi nedeniyle her ay 16 bin 515 lira,

Yasal kayıt ve belgelerin incelenmesinde kayıt geçersizliği tespit edilmesi halinde her ay için 16 bin 515 lira.

Not: Ceza tutarları, paylaşılan metindeki rakamlardır. Uygulanacak tutarların ilgili yılın asgari ücreti ve güncel mevzuata göre kontrol edilmesi gerekir.

KİRALIK ARAÇLARDA SÖZLEŞME ÖNEMLİ

Düzenlemede kiraya verilen ticari araçlara ilişkin durum da açıklığa kavuşturuluyor. Aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişi tarafından sürücünün sigorta işlemleri yapılmışsa araç sahibine bu kapsamda ceza uygulanmıyor. Bunun için araç kiralama sözleşmesinin yazılı olması ve taraflarca imzalanması gerekiyor. Öte yandan ticari araç kullanan sürücünün trafik kazası geçirmesi, yaralanması veya hayatını kaybetmesi halinde ortaya çıkabilecek hukuki ve maddi sorumluluklar da önem taşıyor. Bu nedenle araç sahiplerinin sürücülerin çalışma ve sigortalılık durumlarını mevzuata uygun şekilde düzenlemesi gerekiyor./