SGK’dan kayıt dışı istihdam uyarısı

Sosyal Güvenlik Kurumu, kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında işçi ve işverenleri bilgilendiriyor. Sigortasız çalışmanın çalışanların emeklilik, sağlık ve sosyal güvenlik haklarını tehlikeye attığına dikkat çekilirken, işverenleri de ağır yaptırımlar bekliyor.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Türkiye’nin önemli sorunları arasında yer alan kayıt dışı istihdamla mücadele çalışmalarını sürdürüyor. Bu kapsamda Yozgat SGK İl Müdürlüğü tarafından da rehberlik ve bilgilendirme faaliyetlerinin önemine dikkat çekiliyor. SGK, kayıt dışı istihdamın önlenmesi amacıyla ülke genelinde sivil toplum kuruluşları ve meslek odalarına yönelik ziyaretler gerçekleştirerek işçi ve işverenleri bilinçlendirmeyi hedefliyor.

Kayıt dışı istihdamın hem çalışanlar hem işverenler hem de ülke ekonomisi açısından ciddi sonuçlar doğurduğu belirtilirken, çalışanların sigorta girişlerinin ve bildirilen kazançlarının düzenli olarak kontrol edilmesi gerektiği vurgulanıyor.

KAYIT DIŞI İSTİHDAM NEDİR?

Kayıt dışı istihdam, çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumuna hiç bildirilmemesi ya da çalışma günlerinin ve ücretlerinin eksik bildirilmesi olarak tanımlanıyor. Dolayısıyla yalnızca sigortasız işçi çalıştırılması değil, çalışılan sürelerin veya ödenen ücretlerin gerçeğe aykırı şekilde eksik gösterilmesi de kayıt dışı istihdam kapsamında değerlendiriliyor.

Çalışanların sigortalı olarak çalıştırılması yasal bir zorunluluk olmasının yanı sıra sosyal güvenlik haklarının korunması açısından da büyük önem taşıyor. İşverenlerin çalışanlarını sigortasız çalıştırma hakkı bulunmazken, çalışanların da sigortasız çalışmayı tercih etmeleri yasal yükümlülükleri ortadan kaldırmıyor.

Özellikle emekli aylığı, dul ve yetim aylığı veya sosyal yardım alan bazı kişilerin sigortasız çalışmayı tercih edebildiğine dikkat çekilirken, işverenlerin bu tür talepler karşısında yasal yükümlülüklerini yerine getirmeleri gerektiği belirtiliyor.

SİGORTASIZ ÇALIŞANIN HAKLARI TEHLİKEYE GİRİYOR

Kayıt dışı çalışmak, çalışanların geleceğini güvence altına alan birçok haktan mahrum kalmasına neden olabiliyor. Sigortasız çalışanlar, gerekli prim ve diğer koşulları sağlayamadıkları takdirde emeklilik ve malullük aylığı gibi haklardan yararlanamayabiliyor. Çalışanın hayatını kaybetmesi durumunda geride kalan eş ve çocuklarının ölüm aylığı hakları da olumsuz etkilenebiliyor.

Bunun yanı sıra işsizlik sigortasından yararlanma, iş kazası ve meslek hastalıklarına karşı sosyal güvence, kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ve diğer işçilik hakları açısından da ciddi mağduriyetler yaşanabiliyor.

Kayıt dışı istihdam, çalışanların ücret ve sosyal haklar bakımından daha güvencesiz koşullarda çalışmasına da zemin hazırlıyor.

İŞVERENLERE AĞIR YAPTIRIMLAR UYGULANABİLİYOR

Kayıt dışı işçi çalıştırdığı tespit edilen işverenler, idari para cezalarıyla karşı karşıya kalabiliyor. Uygulanacak yaptırımların ihlalin niteliğine, süresine ve işverenin yerine getirmekle yükümlü olduğu bildirim ve belge düzenine göre değişebildiği belirtiliyor.

Sigortasız çalıştırılan işçilere ait primler gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte tahsil edilebiliyor. Ayrıca işverenlerin yararlandığı sigorta prim teşvikleri sona erebilirken, kamu ve özel sektör destekleri, hibe ve kredi avantajlarından yararlanma imkânları da olumsuz etkilenebiliyor.

Kayıt dışı istihdamın iş kazası ve meslek hastalıklarında işverenler açısından ek hukuki sorumluluklar doğurabildiği, işletmeler arasında haksız rekabete yol açtığı ve devletin vergi ile prim gelirlerinde kayıplara neden olduğu ifade ediliyor.

SİGORTA BİLGİLERİ NASIL ÖĞRENİLİR?

Çalışanlar, sigorta girişlerinin yapılıp yapılmadığını ve hangi kazanç üzerinden bildirildiklerini çeşitli kanallar aracılığıyla kontrol edebiliyor. Bu kapsamda e-Devlet üzerinden hizmet dökümü sorgulanabiliyor. Ayrıca ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi aranabiliyor ya da Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri ve Sosyal Güvenlik Merkezlerine başvurulabiliyor.

Sigortasız çalıştırıldığını, çalışma günlerinin eksik bildirildiğini veya ücretinin gerçeğinden düşük gösterildiğini düşünen çalışanlar, ihbar ve şikâyetlerini ALO 170 üzerinden iletebiliyor. Başvurular ayrıca ilgili SGK birimlerine veya Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) aracılığıyla yapılabiliyor. SGK, kayıt dışı istihdamla mücadelede çalışanların haklarını bilmelerinin ve işverenlerin yasal yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmelerinin büyük önem taşıdığını vurguluyor.