Çıraklık süresi emeklilik primine sayılmayacak

Çıraklık ve staj dönemlerinin emekliliğe sayılması yönündeki beklentiler sürerken, Yargıtay’dan milyonlarca kişiyi ilgilendiren dikkat çekici bir karar geldi. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, çıraklık döneminde fiilen üretimde çalıştığını öne sürerek bu sürelerin emeklilik hesabına dahil edilmesini isteyen davacı lehine verilen yerel mahkeme kararını bozdu.

Kararda, çıraklık sözleşmelerinin temel amacının çalışma ilişkisi oluşturmak değil, meslek ve sanat öğretmek olduğu vurgulandı.

DAVA 1987 YILINDAKİ ÇIRAKLIK DÖNEMİNE DAYANIYOR

Hukuki süreç, 1987-1989 yılları arasında henüz 16 yaşındayken Makine Kimya Endüstrisi (MKE) bünyesinde çırak olarak çalışan bir kişinin açtığı hizmet tespiti davasıyla başladı.

Davacı, çıraklık döneminde yalnızca eğitim almadığını, üretim süreçlerinde aktif olarak görev yaptığını belirterek bu sürelerin emeklilikte dikkate alınmasını talep etti. Söz konusu çalışmaların uzun vadeli sigorta kolları kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

YEREL MAHKEME DAVACIYI HAKLI BULDU

Dosyayı inceleyen ilk derece mahkemesi, davacının üretim faaliyetlerinde aktif görev aldığını değerlendirerek talebi kabul etti. Mahkeme, yapılan işlerin meslek öğreniminin ötesine geçtiği kanaatine vararak çıraklık süresinin emeklilik hesabında dikkate alınmasına karar verdi.

Bu karar, yapılan itiraz üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından da hukuka uygun bulunarak onandı.

YARGITAY: ESAS AMAÇ MESLEK ÖĞRETİMİDİR

Dosyanın temyiz edilmesi üzerine inceleme yapan Yargıtay 10. Hukuk Dairesi ise farklı bir değerlendirmede bulundu.

Kararda, sosyal güvenlik hakkının anayasal bir hak olduğu belirtilirken, sigortalılık sürelerinin tespitine ilişkin davaların büyük bir hassasiyetle ele alınması gerektiği ifade edildi.

Yargıtay, 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine atıfta bulunarak çıraklık dönemlerinde uzun vadeli sigorta kollarının uygulanamayacağının açıkça düzenlendiğini hatırlattı.

Daire, çıraklık sözleşmelerinin temel amacının iş gücü temin etmek değil, kişiye meslek öğretmek olduğunu belirterek şu değerlendirmeye yer verdi:

“Çıraklık ilişkisinde esas amaç çalışma değil, meslek ve sanatın öğretilmesidir. Çırağın üretime katılması, mesleki eğitimin doğal bir parçası olarak değerlendirilmelidir.”

EMEKLİLİĞE ESAS SİGORTALILIK SAYILMADI

Kararda, çırakların iş yerinde yaptıkları uygulamalı çalışmaların dışarıdan bakıldığında sigortalı işçilerin yaptığı faaliyetlere benzeyebileceği ancak bunların eğitim sürecinin bir parçası olduğu vurgulandı.

Bu nedenle çıraklık döneminde yasal anlamda bir hizmet akdinin oluşmadığına dikkat çeken Yargıtay, emekliliğe esas sigortalılık niteliğinin de kazanılamayacağı sonucuna vardı.

KARAR EMSAL NİTELİĞİ TAŞIYOR

Yargıtay’ın bozma kararı, çıraklık ve staj dönemlerinin emeklilik başlangıcı veya prim gün hesabına dahil edilmesini talep eden benzer davalar açısından emsal niteliği taşıyor. Kararla birlikte, çıraklık döneminde yapılan çalışmaların tek başına emeklilik hesabına dahil edilmesinin mümkün olmadığı yönündeki hukuki görüş bir kez daha netleşmiş oldu