Özgüven

Çocuğunu esirgeyen, koruyan, yanlış yapmasını önlemeye çalışan bir anne;
Çocuğuna “Nasılsın yavrum?” diye soran birine,
“İyi amcası…”
“Aç mısın?”
“Yedide geldi.”
“Çay içer misin?”
“Yok, sevmez amcası…”
diye cevap verirken aslında çocuğunun özgüvenini yerle bir ettiğini bilmez.

Özgüven, kişinin çocukluk döneminden itibaren şekillenmeye başlar. Bu süreçte ailenin tavırları, bireyin özgüven geliştirmesi açısından kritik bir rol oynar. Aile içindeki davranış biçimleri, çocuğun özgüvenine güçlü bir zemin oluşturabilir. Küçük yaşlardan itibaren söz hakkı verilen, yaptığı en ufak şeyler için bile takdir edilen çocuklar, ilerleyen yaşlarında daha özgüvenli bireyler hâline gelirler.

Ancak çocuklukta ihmal edilmek, aile içi şiddete maruz kalmak, dış görünüşle ilgili olumsuz duygular, taciz ya da ailenin ağır beklentileri gibi durumlar, bireyin özgüvenini zedeleyen faktörlerdir.

İlkokul, ortaokul, lise ya da üniversite fark etmeksizin bir öğrenciye şu sözlerin söylendiğini düşünün:
“Arkadaşlarınlayken sus, konuşma.”
“Derslerde sus, konuşma.”
“Öğretmene soru sorma.”
“Arka sıralarda otur, göz önünde olma.”
Bu şekilde büyüyen bir öğrencide özgüven gelişebilir mi?

Siyasette, yetkili kurullarda görev yapan kişilere, üst makamdan gelen şu tarz uyarılar:
“Benim bilgim olmadan kesinlikle konuşmayın.”
“Dışarıda parti adına açıklama yapmayın.”
“Çarşıda pazarda size sorulan sorulara, ‘Bizim hiçbir şeyden haberimiz yok,’ deyin.”
“Basınla yan yana bile gelmeyin.”
“Parti içi konularda yorum yapmayın.”
Bu görevleri yürüten insanlarda özgüvenden ne kalır?

Herhangi bir tarikata katılan birine verilen ilk öğütler:
“Mürit, gassalın önündeki meyyit gibidir.”
“Şeyh ne derse asla itiraz etme.”
“Asla şeyhe soru sorma.”
“Senin bilmediğin şeyler var, o bilir.”
“Onun kalp gözü açık, sen göremezsin.”
Sorgulamayan, düşünmeyen bir müritte özgüven gelişebilir mi?

Ticaretle uğraşan bir baba, yanında çalışan evladına şunları söyler:
“Sakın kimseye güvenme.”
“Sakın kimseye inanma.”
“Sakın müşteriye taviz verme.”
“Sakın borç verme.”
“Kasanı kimseye emanet etme.”
Bu evlat kendine nasıl güvenecek, nasıl var olacak?

Özgüven kazanmak için bazı temel bilimsel yaklaşımları bilmek gerekir:

Gerçekçi hedefler koymak ve başardığında kendini tebrik etmek

Ne istediğini gerçekten bilmek

Sabırlı olmak, gayret göstermek ve hedefe odaklanmak

Kendine karşı katı olmamak, zorlamamak

Başarısızlıktan korkmamak

Kendini olduğu gibi kabul etmek

Kendini başkalarıyla kıyaslamamak

Yapıcı olmayan eleştirileri dikkate almamak

Özgüven eksikliğini gidermek için:
Gerçekçi olun.
Çözüm odaklı düşünün.
Hobilerinize vakit ayırın.
Egzersiz yapın.
Kendinizle ilgilenin.
Sosyalleşin.
Başkalarının değil, kendi hayatınıza odaklanın.
Ulaşılabilir hedefler belirleyin.
Ve en önemlisi, yapabileceklerinizin farkında olun.