Emeklilikte yeni dönem sinyali

Eski SGK Başmüfettişi İsa Karakaş, emeklilik sisteminde köklü değişikliklerin gündeme gelebileceğini belirterek dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Karakaş, hükümetin mevcut “maaş odaklı” yapıdan çıkarak, “gelir ve ihtiyaç odaklı” yeni bir modele geçmeye hazırlandığını ifade etti.

Son yıllarda emekli sayısındaki artışın dikkat çekici boyutlara ulaştığını vurgulayan Karakaş, 2019 yılında yaklaşık 800 bin kişinin emekli aylığı aldığını, bugün ise bu sayının 5 milyona yükseldiğini belirtti. Primini yüksekten yatıranlarla düşükten yatıranlar arasındaki maaş farkının giderek kapanmasının da emekliler arasında tepkiye yol açtığını dile getirdi.

5 AŞAMALI YENİ MODEL MASADA

Henüz somut bir taslak bulunmadığını ancak beş aşamalı bir sistem üzerinde çalışıldığını belirten Karakaş, modelin ana çerçevesini şu başlıklarla açıkladı:

DAĞINIK YARDIMLAR TEK ÇATI ALTINDA TOPLANACAK
Belediyeler, vakıflar ve bakanlıklar tarafından ayrı ayrı yürütülen sosyal yardımların tek bir sistemde toplanması planlanıyor. Böylece hangi hanenin hangi desteği aldığı şeffaf biçimde görülebilecek.

MAAŞ DEĞİL, HANE GELİRİ ESAS ALINACAK
Yeni sistemde yalnızca emekli maaşı değil, haneye giren toplam gelir ve yaşam standardı dikkate alınacak. Örneğin aynı maaşı alan iki emekliden; biri üç eve sahipken diğeri kirada ve tek geliri maaşıysa, farklı değerlendirme yapılabilecek.

SGK VE AİLE BAKANLIĞI VERİLERİ ENTEGRE EDİLECEK
Maaş sistemi ile sosyal yardım sistemi birleştirilecek. Gelir sınırının altında kalan haneler sistem tarafından otomatik tespit edilerek bütçeden destek sağlanacak.

NAKDİ DESTEK DÖNEMİ BAŞLAYACAK
Kömür veya gıda kolisi gibi ayni yardımların yerine, büyük ölçüde karta yüklenen nakit destek modeli öne çıkacak. Böylece emekli, ihtiyacını kendi belirleyebilecek.

YAŞAM MALİYETİNE GÖRE TAMAMLAMA YAPILACAK
En düşük emekli maaşı ile yaşanılan şehirdeki yaşam maliyeti arasındaki fark hesaplanacak. Özellikle büyükşehirlerde kira desteği, fatura yardımı ve sosyal konut projeleri gibi desteklerin gündeme gelmesi bekleniyor.

“KÖK MAAŞ” TARTIŞMASI BÜYÜYEBİLİR

Karakaş, 2026 Temmuz’dan itibaren tartışmanın “kök maaş ne kadar?” sorusundan ziyade, “Hane geliri yaşam sınırının altında mı?” sorusuna odaklanacağını belirtti.

Bu çerçevede halen 20 bin TL taban maaş alan ancak kök maaşı 11-13 bin TL seviyesinde olan emeklilerin uzun süre sıfır zam riskiyle karşı karşıya kalabileceğini ifade etti. Enflasyon farkı 20 bin TL’nin üzerine çıkmadığı sürece bu kesimin taban maaşla devam edebileceğini vurguladı.

Ancak kirada oturmak, hanede başka gelir bulunmaması ve çocuk sayısı gibi kriterler doğrultusunda ek desteklerin devreye girebileceğini kaydetti.

ÖRNEK SENARYO: ALİ VE VELİ

Karakaş’ın aktardığı örnek senaryoya göre: Kök maaşı 11 bin TL olan, kirada yaşayan ve evde başka geliri bulunmayan Emekli Ali, gelir eşiğinin altında kalırsa kira ve yakıt desteğiyle birlikte toplam geliri 22-28 bin TL seviyesine tamamlanabilecek.

Aynı kök maaşa sahip ancak kendi evinde oturan ve eşinin de 16 bin TL emekli maaşı bulunan Emekli Veli ise hane geliri yüksek kabul edileceği için yalnızca mevcut 20 bin TL taban maaşı almaya devam edecek. Karakaş, yeni sistemde temel kriterin “hanedeki kişi başına düşen gelir” olacağını belirterek, emeklilik sisteminde sosyal yardım ile maaş politikasının iç içe geçtiği yeni bir dönemin başlayabileceğine dikkat çekti.