Aynı prim günü olanlar neden farklı maaş alıyor?

Emeklilik döneminde alınacak maaşı belirleyen en önemli unsurlardan biri prim günü olsa da, tek kriter bu değil. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), emekli aylığını hesaplarken sigortalının çalışma hayatı boyunca bildirilen kazançlarını, primlerin ait olduğu dönemleri, aylık bağlama oranını ve emeklilik başvurusunun yapıldığı yılı birlikte değerlendiriyor. Bu nedenle aynı prim gününe sahip iki kişi farklı tutarlarda emekli maaşı alabiliyor.

HESAPLAMADA ÜÇ AYRI DÖNEM ESAS ALINIYOR

Emekli maaşı hesaplanırken sigortalılık süresi üç farklı döneme ayrılıyor. Bunlar; 2000 yılı öncesi, 2000 ile Eylül 2008 arası ve Ekim 2008 sonrası çalışma dönemleri olarak değerlendiriliyor.

Her dönem, yürürlükte bulunan mevzuata göre ayrı ayrı hesaplanıyor ve ardından elde edilen tutarlar bir araya getirilerek emekli aylığı belirleniyor. 2000 yılı öncesinde gösterge ve katsayı sistemi ön plana çıkarken, sonraki dönemlerde prime esas kazanç ve aylık bağlama oranı hesaplamada daha belirleyici rol oynuyor.

YÜKSEK PRİM KAZANCI MAAŞI ARTIRIYOR

Uzmanlara göre, SGK’ya bildirilen prime esas kazancın yüksek olması emekli maaşını doğrudan olumlu etkiliyor. Buna karşılık, ücretlerin bordroda düşük gösterilmesi ilerleyen yıllarda bağlanacak emekli aylığının da düşük olmasına neden olabiliyor.

Ayrıca ikramiye, düzenli prim ve benzeri ödemelerin prime esas kazanca dahil edilmesi de emekli maaşının yükselmesine katkı sağlayabiliyor. Birden fazla iş yerinde çalışanların prim gün sayısı aylık 30 günü aşmasa da, bildirilen kazançlar yasal üst sınıra kadar birleştirilebiliyor.

EMEKLİLİK BAŞVURU TARİHİ DE ÖNEMLİ

Emekli maaşını etkileyen bir diğer unsur ise emeklilik dilekçesinin verildiği yıl. SGK’nın kullandığı güncelleme katsayısı, bir önceki yılın enflasyon oranı ile büyüme hızının yüzde 30’u dikkate alınarak hesaplanıyor.

2026 yılı için uygulanacak katsayı netleşmiş durumda. Ancak 2027 yılında emekli olacaklar için kullanılacak hesaplama, 2026 yılına ait enflasyon ve büyüme verilerinin kesinleşmesinin ardından belli olacak. Bu nedenle emeklilik başvurusunu hangi yıl yapmanın daha avantajlı olacağı kişiden kişiye değişebiliyor. Uzmanlar, emeklilik planı yapan vatandaşların yalnızca prim gününe değil, SGK’ya bildirilen kazançlarına ve başvuru zamanlamasına da dikkat etmeleri gerektiğini belirtiyor. Bu unsurların tamamı, bağlanacak emekli maaşının seviyesinde belirleyici rol oynuyor.